Vertaler in Denemarken

Willem Ouwerkerk verbleef twee dagen op het Deense eiland Langeland om zich leeg te maken en voor te bereiden op de vertaling van de verhalen van Alexander Kielland, een opdracht van uitgeverij Watervis. Wat de taal betreft al wat dichter bij de bron, dit verblijf: Kielland (1849-1906), ooit burgemeester van Stavanger, schreef een Noors dat zich nauwelijks onderscheidde van het geschreven Deens van die tijd (en evenmin van dat van tegenwoordig). Willem voelde zich dus als een vis in het water en even terug in de tijd dat hij als kind op het platteland woonde: leegte, overzichtelijkheid, gemoedelijkheid, rust en ruimte. 's Nachts hoorde je de nachtegaal.  Het B&B waar hij verbleef beveelt hij warm aan.

Noot van de vertaler

De vertaler die na gedane arbeid eens gaat bekijken wat vertalers naar andere talen ervan gebakken hebben... In dit geval sloeg hem de schrik om het hart.

Vertaler Willem Ouwerkerk had inzage in de Duitse, Deense en Zweedse vertaling en zag tot zijn verbazing dat het niet ongewoon is 1. te parafraseren, 2. het beter te weten dan de auteur, 3. zinnen weg te laten. We zijn in kinderboekenland, misschien gelden daar andere regels?!

Een mooi voorbeeld is een vertaalster die heus wel weet dat alle tekst uit de hersenpan van hoofdpersoon haasje Klumper komt. Maar wanneer de vader sprekend wordt opgevoerd door zoon Klumper en zegt: "Mamma, jij blijft hier. Ik en Klumper gaan een rondje hardlopen", wordt dit 'verbeterd' in "Klumper en ik gaan een rondje hardlopen." Het is juist de bedoeling dat we ons geamuseerd afvragen of vader haas dat zo gezegd heeft, of dat kleine hazenzoon het ervan maakt...



Deze vertaalster laat elders Klumper's veelzeggende opmerking weg dat ze een nieuwe buurman hebben, die meestal maar in de buurt van zijn hol blijft (na verhaal over een spoorloos verdwenen buurman...). Het kan ook zijn dat de overweging is geweest dat er anders te veel tekstregels zouden komen; het Noors heeft er in het algemeen minder nodig. De tekst zou van de pagina kunnen lopen...

Uitgeverij Watervis heeft dit probleem voorzien en ervoor gekozen waar nodig de tekst altijd de ruimte te geven door de illustratie op de betreffende pagina dan maar iets te verkleinen. Niemand die daar iets van ziet.

Cultureel ondernemerschap

Vertaler Willem Ouwerkerk las op www.boekvertalers.nl de column van collega Ine Willems en kan (na verwoede pogingen als cultureel ondernemer zijn belastingaangifte tot een goed eind te brengen) het niet laten haar samenvattende slotzin te citeren:

Om als boekvertaler cultureel ondernemer te zijn dien je een actieve invulling te geven aan competenties die haaks staan op wat de dagelijkse professie van het boekvertalen vooronderstelt: de behoefte aan stilte en tijd om te horen wat er zich in je hoofd afspeelt.